ENGLISH PAGES BODRUM'UN SEKN OTELLERNE REZERVASYON YAPIN BODRUM SUALTI ARKEOLOJ MZESN ZYARET EDN BZE ULAIN ANA SAYFA
Sekin Mekanlar
Sanat Etkinlikleri
Partiler, zel Kutlamalar
Mavi Yolculuk
Konserler
ndirim Kampanyalar
kbal idem Damar Yazlar
Haftann Filmleri
Genel Etkinlikler
Festivaller
Bunlar Karmayn!
Bodrumlife Dergisinden Yazlar
Bodrum'un Beldeleri
Bodrum'da Ylba
Bodrum'a dair Kitaplar
Bodrum Sergiler
Alveri Seenekleri
Bodrum'un iki Artemisia's: Biri sava, dieri Ak..
Yazan: kbal idem Damar

Toprandan mdr, suyundan mdr, Bodrum'un nlleri oktur. Bu yazda Bodrum'un en nl iki kadnndan sz edeceim sizlere; Kralie I.Artemisia ve Kralie II.Artemisia.

Bakmayn siz bugnn bikinili nllerine, bahsedeceim Bodrumlu iki kadn onlara benzemiyor, biraz farkllar. Geri isimleri hep kartrlr, onlar ayn kii zannedenler, hatta kaledeki mzede sergilenen canlandrma Kralie Ada'y Artemisia sananlar bile var.

"Nasl olur da Bodrum'da bu kadar az tannrlarken Bodrum'un en nl iki kadn diye sz edersin onlardan?" diyecek olursanz kendimce bir cevabm var: Onlar yaklak iki bin drt yz yldr tarihin sayfalarnda varlar. ki bin drt yz yldan fazla bir sredir, denizciler, arkeologlar, sanat tarihileri, savamak mesleini seenler, stratejistler, tarih merakllar, aratrmaclar ve daha pek ok farkl konuya ilgi duyan, muhtemelen ou imdi hayatta olmayan mrekkep yalam insanlarca tannrken, baka hangi kadn var bu kadar gndemde kalan? stelik onlarn halkla ilikilercileri, imagemaker'lar filan olmad halde...


Herodot Mozole'yi hi gremedi

Eh, Herodot'un katksn gz ard edemeyiz kralie ve amiral birinci Artemisia'nn bu kadar mehur olmasnda ama Herodot da tarihin babas. Kime nasip olmutur sizin nl dedikleriniz arasnda, tarihin babas tarafndan bir nevi halkla ilikiler grevi stlenilen? Kimbilir Herodot, kralie ikinci Artemisia'nn dnemine yetiseydi neler yazacakt tarih kitabna? Ne yazk ki ikinci Artemisia Herodot'tan yllar sonra dnyaya gelmi. Herodot ne Mozole'yi grebilmi, ne de Mozolos zamannn Halikarnas'n..

Herhalde onlar da tm kadnlar gibi gzelliine dkn, boy gstermekten ve adndan sz edilmesinden holanan, kimbilir belki de magazine bile merakl kiilerdi.. Farklar uydu: isimlerini zeklar, cesaretleri ve kahramanlklaryla yalnz Bodrum tarihine deil, dnya tarihine altn harflerle yazdrdlar.


Her iki Artemisia da kahraman bir savayd

"Ben yalnzca mesleim ve sanatmla gndeme gelmek istiyorum" deyip, bir var bir yok aklaryla, vck vck zel hayatlaryla, boy boy fotoraflaryla ilgin olabilmek adna rekorlar kran -bu konudaki baarlarn gz ard etmeyelim- nl kadnlarmzdan farklar, gerekten yaptklar ilerle tanndlar. kisi de yalnzca kraln ei anlamnda deil, devletin ba anlamnda kralieydi ve amiraldi. Kralie birinci Artemisia tarihin bilinen ilk kadn amirali ve Salamis Deniz Sava'nn kahraman; kralie ikinci Artemisia ise kurgulad strateji sayesinde zafer kazanm bir amiral, mozole kelimesini dnya literatrne geiren, dnyann yedi harikasndan biri olan Mozole'nin de yapmcs olan bir sanatseverdi.


"Bugn erkekler kadn, kadnlar erkek gibi savat"

Birinci Artemisia tarihin ilk kadn amirali olduu gibi, tarihin ilk byk deniz sava olan Salamis'in kukusuz en ok tartlan kahramanlarndan biriydi. Saflarnda savat Pers donanmas yenildii halde o, tek gemisiyle onlarca dman gemisini, arada kazayla Pers donanmasndan da bir gemiyi batrm - kazara olmadn, kendini kurtarmak iin bilerek batrdn syler kimileri - bu lmcl savatan sa salim kabilmeyi baarmt. stelik sava ncesi Pers hkmdar Serhas'a srarla bu savaa girmemesi gerektiini, sayca ok stn olmalarna ramen yenileceklerini sylemesine ramen.. Serhas onu dinlememiti ama sava sonrasnda tm donanmasn Ege Denizi'nde brakmak zorunda kaldnda, tarihe not dlen u sz kmt azndan: "Bugn erkekler kadn, kadnlar erkek gibi savat."

kinci Artemisia Bodrum kentinin mehur satrap Mozolos'un hem kz kardei, hem karsyd. Bu kz kardele evlenmek hikyesi o devirlerde baz blgelerde kabul gren bir durumdu. kinci Artemisia daha kocas lmeden nce, onun ansn yaatmak ve tm dnyann hayran kalaca bir ant yaratmak adna, yapm yllarca srecek, hatta hem kocas hem kendisi yaama veda ettikten seneler sonra tamamlanabilecek bir antmezarn yapmn balatt.

Dnemin en iyi heykeltralar, mermer ustalar ve mimarlarnca ina edilerek o dnem erbabnca dnyann yedi harikasndan biri seilen bu antmezar, pek ok dilde kullanlan "mozole" kelimesiyle, kendi yok olsa da adn insanlar var olduka yaatacak gibi grnyor. Kralie ikinci Artemisia, Mozolos'un adn lmsz klmak amacna tam anlamyla ulat diyebiliriz.


Bir kadna, amiral ikinci Artemisia'ya yenilmekten utanan Rodoslular

Kralie ikinci Artemisia'nn amiralliine gelince; kocas Mozolos ldkten sonra baa geen ikinci Artemisia, bir kadnn ynetimine girmek istemeyen Rodoslulara kar memleketini savunmak zorunda kaldnda, Halikarnas'a denizden saldrya geen Rodos donanmasna kar ok akllca bir savunma plan hazrlad. Rodos donanmasnn Halikarnas'a kadar gelmelerine izin verip arkalarndan kuatarak gemilerine saldran Halikarnas donanmas karsnda ne yapacan aran Rodoslular byk bir yenilgiye urad.

Halikarnas donanmasnn amirali Kralie ikinci Artemisia, bylece Rodos donanmasnn gemilerini ele geirdi. Halikarnas askerleri Rodos donanmasnn gemileriyle Rodos'a doru yola koyuldu. Rodoslular, kendi donanmalarnn geldiini sanarak savaa hazrlanmak yerine, zafer kazandklar yanlgsyla kutlama telana kapldklar iin, Rodos kolayca hkimiyet altna alnd.

Geleneklere gre hemen yok edilmesi gereken malup askerlerin silahlarndan Rodos 'ta bir ant yapld. Rodoslular'a utan veren bu antn kaldrlmamas iin etraf duvarla evirilip yasak blge ilan edildi. Orada dikilen antn etrafnn, bir kadna yenilmekten utan duyan Rodoslular tarafndan duvarlarla evrildii de sylenir.

Kralie ikinci Artemisia zeks ve sava ruhuyla atas I.Artemisia'nn izinde olduunu kantlad ve dnyann ikinci kadn amirali olarak, nn Karya snrlarnn da tesine tad.


Bodrum'un en nl kadnlar, kralie Artemisia'lardr

Ksaca hikyeleri byle, kralie Artemisia'larn. Olaylarn tarihlerini bilerek yazmadm. Ksaltmal, noktal ve tarih belirten bu tarz yazlarn okuyucularda skc bir tarih kitab arm yaptn biliyorum. Oysa tarih skc deil. Kim ne derse desin bilinmeyenlerle dolu olduu iin, bizi bugne getiren sebepleri iinde barndrd iin, tekerrr ettii iin ve daha pek ok nedenden dolay gerek bir hazinedir tarih.

Bu yazda geen olaylarn tarihlerini merak edenler aratrp bulsunlar. Aratrrken konuyla ilgili, dilimizde yazl ne kadar az kitap olduu grlsn, niversitelerde bu konuda hazrlanm tezler varsa da kolay kolay ulalamad fark edilsin istedim.

Arkeologlar ve konunun uzmanlar, onlarn alanna girebilecek bu yaz iin beni mazur grsnler. Her yaz geldiinde "nller Bodrum'da", "Bodrum'un nl kadnlar" benzeri balklar okuduumda gazete ve dergilerde, sz geen bu nllerin yaptklar sanki ok matah eylermi gibi allanp pullandnda, kendi kahramanlarm aklma gelir. Biliyorum, Artemisia'larla gnmz nllerini kyaslamak biraz acmaszlk oluyor. Ama anlasnlar ki, Bodrum'un en nl kadnlar onlar deil.


NoT: Bodrum'da sanrm kralie Artemisialarn adn yaatmak amacyla bir sokaa Artemis (her ne ilgisi varsa) ad konulmu, bir de Artemis Pansiyon var. Baka da hibir yerde Artemisia adna rastlanlmyor her ne hikmetse.

Neden British Museum'daki II. Artemisa olduu tahmin edilen heykelin en azndan bir kopyasn almak hl kimsenin aklndan gemiyor?


Trireme
I.Artemisia'nn gemileri trireme'lerden oluuyordu. O alarda teknik olarak yapm mmkn olan en uzun gemiye bile, arka arkaya en fazla 25 kreki dizilebiliyordu. Geminin hzl yol almas ve savata saldrlan gemiye kuvvetle mahmuz bindirebilmek iin daha fazla kreki gerekiyordu. Gemi yapm ustalar bu sorunu st ste kat kreki yerletirerek zdler, bylece tekne boyunu uzatmadan kreki says katna karlabildi. Trireme ad buradan gelmektedir .


kbal idem Damar
Bodrumlife Dergisi, Ekim 2006 Says

cigdemdamar@gmail.com
Bu konu 4512 kez izlenmitir

Bodrum'un iki Artemisia's: Biri sava, dieri Ak..
Ne Klkedisi Ne Prenses Biz Karia Kadnlaryz!
Efsane Kadin Savalar - Amazonlar
Aya Nikola Kilisesinin duvarlarnn anlatmadklar!
Ortakent'in Siletini Gzelletiren Kule Ta Ev
Ortakent'in Garaguy'u Hala Bir Pnar
Bodrum'dan Data'ya bir hafta sonu gezisi
Bodrum'dan Sakz Adas'na
Benim btn isteim, arzum ezber bozmak! - Osman Necmi Grmen ile bir sylei
Bodrum Halikarnas ken Parann Deeri Ve Sikkeler
where to go in bodrum